OECD raporu: Tarım destekleri üretici ve tüketiciye farklı yansıyor

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) tarım politikalarına ilişkin raporuna göre, küresel tarım sektörüne sağlanan toplam destek 2025'te 950 milyar doları aşarak rekor düzeye çıktı. Mısır ve Peru'nun ilk kez dahil edildiği raporda 56 ülkenin tarım politikaları değerlendirildi.

Tarımsal desteklerin üretim değerine oranı 2023'te yüzde 17,6 iken 2025'te yüzde 19,1'e yükseldi. Böylece uzun süredir gerileyen destek oranı yeniden artış gösterdi.

Rapora göre gelişmekte olan ekonomilerdeki destek artışında piyasa fiyatı destekleri öne çıktı. OECD ülkelerinde ise afetler nedeniyle verilen olağanüstü yardımları da içeren bütçe ödemeleri belirleyici oldu. Piyasa fiyatlarını değiştiren uygulamaların çiftçilerin değişen üretim ve piyasa koşullarına uyumunu sınırlayabildiği kaydedildi.

2023-2025 döneminde incelenen ülkelerde bireysel çiftçilere sağlanan desteklerin yıllık ortalaması 661 milyar dolar oldu. Desteklerin ülkeler arasındaki dağılımı farklılık gösterirken, gelişmekte olan ekonomilerin yurt içi fiyatları dünya fiyatlarının üzerine çıkaran ya da altına indiren politikalara daha fazla başvurduğu belirtildi.

OECD, bu tür politikaların tarımsal üretim sistemlerinin esnekliğini azaltabileceği ve sektörün şoklara uyum kapasitesini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Bazı ürünlerin yurt içi fiyatlarının uluslararası fiyatların üzerine çıkmasının tüketicilerin satın alma gücünü düşürdüğü de raporda yer aldı.

Rapora göre 2023-2025 dönemindeki toplam tarım desteklerinin yaklaşık yarısı, üretim ve ticaret üzerinde potansiyel olarak en fazla bozucu etkiye sahip yöntemlerden oluştu. Tarımın dayanıklılığını ve sürdürülebilir verimlilik artışını destekleyecek kamu yatırımlarının ise sektörün dönüşüm ihtiyacını yakalayamadığı ifade edildi.