İçeriğe geç

Araştırmacılar Antarktika’nın altında eski dağları belirledi

ANU ve GFZ’nin çalışması, kıtanın kıyı tortullarındaki zirkonları inceleyerek Gondvana’nın oluşum dönemindeki dağ sıralarının izlerini ortaya çıkardı.

Antarktika buzlarının altında 650-450 milyon yıllık dağ izleri bulundu

Avustralya Ulusal Üniversitesi (ANU) ve Almanya’daki GFZ Yer Bilimleri Araştırma Merkezi’nin yürüttüğü, Earth and Planetary Science Letters dergisinde yayımlanan çalışma, Antarktika’nın buz tabakasının altındaki eski dağ sıralarının izlerini ortaya çıkardı. Araştırmacılar, dağların yaklaşık 650 ila 450 milyon yıl önce oluştuğunu belirledi.

Kıtanın yüzde 99,5’inden fazlası buzlarla kaplı olduğu için dağ kalıntılarına doğrudan ulaşılamadı. Ekip, Antarktika kıyılarındaki deniz tabanından çıkarılan tortullarda bulunan bin 712 zirkon kristalinin yaşını ve kimyasal bileşimini analiz etti.

Araştırmacılara göre dağ sıraları, eski Gondvana süperkıtasının oluşumu sırasında Antarktika’nın Hindistan ve Afrika ile çarpışmasıyla meydana geldi. Bu oluşum, kıtanın tarihindeki en büyük dağ oluşum olayı olarak değerlendiriliyor; aşınarak yok olan dağların derinlerdeki kökleri ise günümüze kadar kaldı.

Uzmanlar, dağlardan kopan kayaçların okyanuslara yoğun miktarda besin taşıdığını belirtiyor. Bu sürecin atmosferdeki karbondioksiti azaltıp oksijeni artırmış ve yaklaşık 539 milyon yıl önce hayvan çeşitliliğinin hızla arttığı Kambriyen patlamasına zemin hazırlamış olabileceği değerlendiriliyor.

Ocak 2026’da Science dergisinde yayımlanan ayrı bir araştırmada ise uydu verileriyle Antarktika’nın buz altı coğrafyasının ayrıntılı haritası çıkarıldı. Haritada daha önce bilinmeyen 71 bin 997 tepe, dağ sırtları, eski nehir yatakları ve Maud Buzul Altı Havzası’nda yaklaşık 400 kilometre uzunluğunda antik bir su kanalı belirlendi.

Buz altındaki engebeli arazi buzulların hareketini yavaşlatabilirken denize uzanan derin vadiler erimeyi ve buz kaybını hızlandırabiliyor. Bu verilerin, gelecekteki deniz seviyesi yükselişlerini öngörmeye katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

 
Siyasi Gündem Muhabir.App platformu üyesidir.